Steun de strijd van mensen in 'vreemdelingen'-detentie
Verslagen uit de Alphenbajes:
"Ze maken mensen echt gek in de gevangenis!"
Jezus, ze maken mensen echt gek in de gevangenis. Zo’n heftig gesprek heb ik nog niet eerder gehad, en dat wil wat zeggen als je weet hoeveel illegale mensen ik binnen en buiten gesproken heb. De man kon eindelijk zijn hart luchten aan een buitenstaander. Opgekropte woede van jaren kwam eruit.
Hij zegt dat bijna iedereen in vreemdelingenbewaring agressief of verbitterd is en dat gevangenen als slaven worden behandeld.
Ik heb niet alles verstaan en details doen er eigenlijk ook niet toe. Hoofdzaak is dat mensen hun waardigheid wordt afgenomen en dat ze daar op den duur aan onder door gaan, en zo niet, dan krijgen ze serieuze moordneigingen richting bewaking.
Deze man heeft van de afgelopen anderhalf jaar 5 weken in diverse isoleercellen doorgebracht, en zat ook regelmatig in afzondering. Allemaal voor flauwekulredenen, eigenlijk vooral vanwege reactie op respectloos gedrag van bewakers, en op bewakers van wie bepaalde dingen niet mogen, terwijl andere bewakers er niets van zeggen.
Het ergste schijnt het hoofd van de isolatie afdeling in Alphen te zijn. Niet dat jij en ik dit soort dingen niet weten, ik vertel je au fond niks nieuws, maar als je dit soort verhalen hoort van iemand die nog vastzit, voor wie de situatie gewoon doorgaat, die er niet aan kan ontsnappen en wiens leven elke dag moeilijker wordt omdat elke reactie van hem weer een repressievere reactie van bewaking/afdelingshoofd oplevert, dan heb ik diep medelijden en voel ik me volslagen machteloos. En boos natuurlijk, vanwege de mooie lulpraatjes van al dat justitievolk.
De grootste psyche-afbreker is de tweepersoonscel. Mensen draaien heel snel door zonder privacy en met een celgenoot die niet bij hen past. Maar dat wist je al. Alleen krijg je het nu nog eens bevestigd.
Voorbeeld. Mohamed zat op cel met iemand die niet rookte, terwijl hij wél rookte. Die celgenoot wilde dat Mohamed maar ‘op de wc’ zou gaan roken. Daar kwam dus ruzie van. Het is pure verdeel- en heerstechniek: zet rokers en niet rokers bij elkaar. Misschien doen ze dit niet in een gewone bajes, maar bij vreemdelingen heb ik deze praktijk al veel vaker horen toepassen.
NOOT. Voormalig minister Donner heeft in Nederland het gebruik van tweepersoonscellen ingevoerd. Inmiddels is het verplicht in een tweepersoonscel te gaan zitten. Weigering wordt in de regel bestraft met isoleercel.
Nog een misstand.
Een Surinamer en een Algerijn op de afdeling hadden kort geleden met elkaar gevochten. Beiden waren naar de isoleercel gestuurd. Daarna is het gebruikelijk dat één van de twee wordt overgeplaatst. Dat gebeurde nu dus niet. Alle twee kwamen ze weer terug op dezelfde afdeling, en er ontstond weer ruzie. De Surinaamse man heeft met een gebroken ketchupfles het gezicht van de Algerijnse man bewerkt. Diepe sneden, bloed all over the place.
Resultaat: iedereen achter de deur, ambulance en de Surinaamse man weg van de afdeling. Luchten kon pas aan het eind van de middag en bellen was er dus niet bij.
De Algerijnse man heeft overigens aangifte gedaan tegen het afdelingshoofd, vanwege het feit dat hij nooit met die andere man op dezelfde afdeling teruggeplaatst had mogen worden. Maar ja, inmiddels houdt hij er wel een litteken aan over.
Door de manier waarop mensen mij dit soort verhalen vertellen, tamelijk laconiek, ze vinden het alleen vervelend voor zichzelf omdat ze dan opgesloten worden, weet ik dat dit ontzettend veel voor moet komen.
"En zo was er bijna weer een dode gevallen."
Inmiddels heb ik weer een telefoontje uit de bajes gekregen. Die vertelde me (als ik het goed begrepen heb want zijn engels is niet zo goed) dat de bewakers bang waren geweest tijdens de lawaaidemo van 8 maart. De gevangenen gingen in groepjes bij elkaar staan, en dat maakte de bewakers kennelijk nerveus. Er is toen in een andere afdeling een vechtpartij ontstaan tussen een bewaker en een gevangene, en toen ging het alarm af en moest iedereen de cel in. Het zal wel een behoorlijk opgefokte stemming zijn geweest.
Iedereen is heel erg blij met de demo, juist omdat Nederlanders actie voeren voor ´illegalen´. Dat is kennelijk niet zo algemeen bekend.
Nog meer nieuws uit Alphen. De Algerijnse man die door een Surinaamse man met een kapotte fles was bewerkt, wil nu bezoek. De man schijnt veel bloed verloren te hebben, waardoor de bewakers hem wel medische dienst-geschikt vonden. Ze zetten hem al bloedend in een wachtcel en gingen vrolijk de krant lezen en grappen maken. Intussen flipte de man uit. Toen hij uiteindelijk bij de dokter naar binnen mocht, was de dokter kwaad.
Waarom hebben jullie hem laten wachten? This is an emergency! De man moet onmiddellijk naar het ziekenhuis!
En zo was er bijna weer een dode gevallen, niet eens door de schuld van de medische dienst, als wel van het systeem (al was het goedbeschouwd natuurlijk ook zo bij Rachid Abdelsalam).
Hij is nu nog steeds ziek en ligt bijna de hele dag op bed,
Op de afdeling zijn elke dag vechtpartijen, daardoor moet de rest regelmatig achter slot en grendel. Hogedrukpan, 64 man op de afdeling. Tweepersoonscellen.
Die hebben allemaal tegelijk luchten/recreatie. Die twee tafelvoetbaltafels die op de afdeling staan zijn dus gebakken lucht - daar kun je alleen maar ruzie over krijgen. En dan te bedenken dat die architect van de bajes daar goede sier mee maakt (Ik heb zoiets leuks ontworpen, een wit tafelvoetbalspel, dan kunnen de gevangenen zelf nog iets bepalen, namelijk de kleur van de poppetjes).
Nog meer goede sier. Een voetbalveld: daar mag je gebruik van maken (ook met de hele afdeling) gedurende 45 minuten per wéék! Dat is dus allemaal voor de show, het ziet er leuk uit, maar je hebt er niet zo veel aan.
NB. De inkomsten- en isolatie afdelingen zijn als je voor de bajes staat rechts, in het gebouw met de klim-op tegen de muur. Beneden is de isolatie-, boven de inkomstenafdeling. Daar zit iemand zo’n 10 tot 14 dagen, daarna volgt overplaatsing naar gebouw noord, zuid, enz.
"Op bezoek in detentiecentrum Alphen aan den Rijn..."
Check check doublecheck
Stel, iemand die vastzit in detentiecentrum Alphen aan den Rijn wil graag dat jij bij hem op bezoek komt. Dan moet eerst een hele procedure doorlopen worden.
Bezoek is alleen mogelijk op een door de instelling vastgestelde dag en slechts één uur per week.
De gevangene moet in het bezit zijn van jouw volledige naam en je geboortedatum.
Hij moet een bezoekformulier invullen, waarna hij een bezoektijd toegewezen krijgt.
Vervolgens moet hij jou bellen om te checken of je kunt op de aangewezen tijd.
Dan word je op een lijst gezet.
Check de dag van te voren of je inderdaad op de lijst staat, zo niet, dan kom je voor niets.
Vergeet niet je paspoort mee te nemen!
Wachten
Als je bij een gevangene in detentiecentrum Alphen aan den Rijn op bezoek wilt gaan, kom dan vroeg, minstens 20 minuten voor het afgesproken bezoekuur.
Er staat bij vreemdelingendetentiecentra altijd een lange rij. De mensen die bij vluchtelingen op bezoek komen, spreken meestal geen of niet goed Nederlands. Degene die de mensen incheckt spreekt hooguit een beetje Engels, zelden een andere vreemde taal. Dat maakt de communicatie heel moeizaam. Het is bijzonder veel voorkomend dat bezoekers niet op de lijst staan. Die worden dan onverrichter zake naar huis teruggestuurd. De teleurstelling en frustratie die afgewezenen laten blijken staan in schril contrast met de harde, zakelijke houding van de weigerende bewaker.
10 minuten na aanvang van de afgesproken bezoektijd word ik, samen met een achttal andere bezoekers, tot de bezoekruimte toegelaten. In een gedeeltelijk donkerrood geverfde grote zaal zijn al diverse gevangen met hun bezoek aan het praten. De gevangenen zitten in het middengedeelte, afgescheiden van de bezoekers door een halfhoge muur. De bezoekers kunnen plaatsnemen op wit met rode designkrukken, die vastzitten aan de vloer.
Regels
Op een plankje dat vastzit aan de muur zijn regels geplakt waar men zich aan te houden heeft. Volg de aanwijzingen van het personeel stipt op. Lichamelijk contact met gedetineerden is verboden, afgezien van een korte begroeting bij aankomst en bij vertrek.
Aan weerszijden van de zaal houden bewakers alles nauwlettend in de gaten.
Ik kijk om me heen. Een stukje verderop zit een man die bezoek krijgt van zijn vrouw, hun zoontje en hun baby. De man mag de baby even vasthouden. Gelukkig zeggen de bewakers er niets van.
Pijnlijk afscheid
Als het uur om is moet afscheid worden genomen. Een man en zijn hoogzwangere vrouw kunnen elkaar maar moeilijk loslaten. De bewakers worden onrustig en dirigeren de overige gevangen alvast naar de deur. Het stel wordt vriendelijk doch dringend gezegd dat de tijd nu om is. Op het moment dat de bewakers de deur voor ons ontgrendelen, wil de man nog snel even naar zijn vrouw lopen om nog iets te zeggen.
Gelijk grijpen de bewakers in. Nee nee, nu is het afgelopen. Ik zie de man aarzelen. Zal hij de bewakers negeren en toch nog even naar haar toe gaan? Ook de vrouw weet niet wat ze zal doen. Ze blijven halverwege elkaar weifelend aan staan kijken. Dan roepen de bewakers hem dwingend toe dat hij onmiddellijk moet komen. De man wordt publiekelijk tot de orde geroepen. Hij verdwijnt richting bewakers. Wij, de bezoekers, kunnen niet anders dan dit met lede ogen aanzien, wetende dat enig protest van onze kant kan leiden tot represailles tegenover ‘onze’ gevangene.
Kleur
Ik loop dan via de wachtruimte met de blauwe stoeltjes de betonnen wenteltrap af. Van deze hal zijn de muren appelgroen. Wat heeft de architect zijn best gedaan! Een heuse designgevangenis!
Tijdens het bezoek vroeg ik of de afdeling van mijn vriend ook in zulke mooie kleuren geverfd is.
Verbijsterd antwoordt mijn vriend: "Kleuren? Onze afdeling is helemaal wit!".
Witte mannetjes
Niet alleen de muren zijn wit, zelfs de tafeltennis- en tafelvoetbalspelen zijn wit gespoten. Zonder lijnen.
Thuis gekomen zoek ik op google om uit te vinden wat hiervan wel de bedoeling kan zijn.
Ik vind dit: "De gedetineerden wordt zo de mogelijkheid geboden om iets aan het tafeltennis- en tafelvoetbalspel toe te voegen, de poppetjes personificeren, de spelregels veranderen, even kunnen ze de situatie naar hun eigen hand zetten."
Als mijn vriend belt vraag ik of hij het idee heeft dat hij op deze manier ‘de situatie naar zijn eigen hand kan zetten’. "Integendeel," zegt hij "De poppetjes zijn wit en moeten van de bewakers wit blijven. Gevangenen mogen geen pakjes voor ze maken, ze niet inkleuren met viltstift. Ze mogen er alleen mee spelen en verder niets."
Een absurde situatie: in detentiecentrum Alphen aan den Rijn wordt er dus gespeeld door meest niet-witte mannen, met witte mannetjes tegen witte mannetjes. Met een oranje balletje. De architect had beter de kleuren ‘rood’ en ‘blauw’ kunnen toevoegen bij het al bestaande ‘wit’ en ‘oranje’, zodat de gevangenen telkens als ze ‘recreëren’ goed ervan doordrongen raken wat gastvrijheid onder de Nederlandse vlag voor vluchtelingen betekent!
En dat ‘wit’ altijd wint in Nederland.
